Đi bơi bị đau mắt có nguy hiểm không và cách xử lý

Đi bơi xong mắt đỏ, cay, cộm như có cát là tình huống rất phổ biến, đặc biệt vào mùa hè. Nhiều người ngay lập tức lo sợ: “Đi bơi bị đỏ mắt có phải đau mắt đỏ không?”, “Nước hồ bơi có nhiễm khuẩn không?”. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào đau mắt sau khi bơi cũng do nhiễm trùng hay cần dùng kháng sinh.

Trong bài viết này, chúng ta cùng làm rõ:

• Nguyên nhân gây đau mắt sau khi bơi.
• Cách xử lý đúng trong 24 giờ đầu.
• Dấu hiệu nguy hiểm phải đi khám mắt ngay.
• Cách phòng tránh “đi bơi bị đau mắt”.

Vì sao đi bơi bị đau mắt

Clo gây kích ứng mắt

Clo là chất khử trùng được dùng rất phổ biến trong hồ bơi để tiêu diệt vi khuẩn, virus và nấm. Khi hòa vào nước, clo tạo thành các hợp chất clo hóa (như hypochlorous acid) giúp nước hồ sạch hơn. Tuy nhiên, nếu nồng độ clo không được kiểm soát tốt hoặc hồ bơi quá đông người, mắt bạn sẽ dễ bị kích ứng do mất lớp nước mắt bảo vệ bề mặt giác mạc.

Theo trang Preventing Eye Irritation from Pool Chemicals của CDC, người bơi có thể gặp mắt đỏ, cay, ngứa và khó chịu do clo và các hợp chất clo (như chloramine) trong hồ; nồng độ hóa chất càng cao, nguy cơ kích ứng mắt càng tăng. Triệu chứng thường xuất hiện nhanh, chỉ sau vài phút bơi, đặc biệt khi bạn mở mắt dưới nước lâu, không đeo kính bơi hoặc không rửa mắt sau khi bơi.

Các nguyên nhân khác

Đau mắt khi đi bơi không chỉ do clo. Nhiều yếu tố khác có thể gây ra:

• Vi khuẩn: nước hồ bơi có thể chứa Pseudomonas, Staphylococcus nếu xử lý kém.
• Nấm: trong môi trường ẩm ướt, nấm có thể tồn tại và bám vào mắt.
• Dị ứng hóa chất: một số người nhạy cảm với clo, clo amine hoặc phụ gia xử lý nước.

Điểm khác biệt quan trọng:

• Kích ứng thường: đỏ, cay, cộm, nhưng không đau sâu, không chảy ghèn nhiều và giảm trong 24 – 48 giờ.
• Nhiễm trùng thường: đau nhức, chảy ghèn vàng/xanh, mắt sưng, khó mở, có thể kèm mờ mắt.

Người đeo lens khi bơi dễ tăng nguy cơ viêm giác mạc. Lens giữ nước, hóa chất và vi khuẩn, làm giới hạn oxy lên giác mạc. Theo khuyến cáo của các chuyên gia nhãn khoa, tốt nhất là không đeo lens lúc bơi hoặc bơi ngoài biển, hồ.

Ai dễ bị đau mắt hơn

• Người đeo lens: kính áp tròng giữ nước hồ và vi khuẩn, tăng nguy cơ viêm giác mạc.
• Trẻ em học bơi: mắt trẻ mỏng, nhạy cảm, khó mô tả triệu chứng.
• Người bơi hồ công cộng đông người: nước trao đổi nhiều, clo dư cao.
• Người có mắt khô sẵn: thiếu lớp nước mắt bảo vệ, dễ đỏ, cộm.
• Vận động viên bơi lội: tiếp xúc nhiều lần với nước hồ/ biển mỗi ngày.

Nếu bạn thuộc nhóm này, cần ưu tiên kính bơi, rửa mắt sau bơi và theo dõi triệu chứng cẩn thận.

Triệu chứng cần chú ý

Triệu chứng thường gặp

Khi chỉ là kích ứng nhẹ, bạn thường thấy:

• Đỏ hoặc đỏ nhẹ một hoặc hai mắt.
• Mắt cay, nóng rát, cảm giác như có cát trong mắt.
• Cộm, chớp mắt nhiều, chảy nước mắt.
• Nhạy sáng nhẹ, khó chịu với ánh sáng mạnh.

Nếu không có đau sâu, không chảy ghèn vàng/xanh, triệu chứng thường giảm trong khoảng 24 – 48 giờ. Nhiều tài liệu y khoa cho thấy các kích ứng mắt sau tiếp xúc hóa chất nhẹ thường cải thiện sau vài giờ đến 1 – 2 ngày nếu được xử lý đúng.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Bạn nên đi khám mắt ngay nếu có:

• Đau nhức sâu, cảm giác như có kim đâm vào mắt.
• Mờ mắt, nhìn nhòe, nhìn như có lớp sương che phủ.
• Chảy ghèn vàng/xanh, mí dính lại buổi sáng.
• Sưng mí mắt rõ, mắt khó mở.
• Triệu chứng kéo dài trên 48 giờ mà không giảm hoặc nặng hơn.

Đặc biệt nguy hiểm nếu bạn đeo lens khi bơi rồi bị đau mắt. Viêm giác mạc do lens có thể tiến triển nhanh và ảnh hưởng thị lực nếu không được điều trị kịp thời.

Trẻ em cần lưu ý gì khi đi bơi?

Trẻ em học bơi thường dễ bị kích ứng hơn người lớn vì mắt nhạy cảm và khó mô tả rõ. Phụ huynh cần:

• Theo dõi nếu trẻ hay dụi mắt, nhắm nghiền, chớp liên tục hoặc quấy khóc nhiều.
• Nếu mắt chỉ đỏ nhẹ, rửa mắt bằng nước sạch, theo dõi 24 giờ.
• Nếu mắt đỏ sưng, chảy ghèn, đau, mắt dính, hoặc trẻ không mở mắt được, nên đưa đi khám ngay.

Không tự dùng thuốc nhỏ mắt người lớn cho trẻ vì liều lượng và thành phần không phù hợp.

Đi bơi về bị đau mắt nên làm gì

Các bước xử lý đúng

Khi bạn đi bơi về bị đau mắt, hãy làm theo các bước sau:

1. Rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ clo, hóa chất và bụi.
2. Nghỉ mắt, không dụi mắt để tránh trầy giác mạc.
3. Nếu đang đeo lens, tháo ra và không dùng lại đến khi mắt ổn.
4. Hạn chế nhìn màn hình, điện thoại, máy tính để giảm mệt mắt.
5. Theo dõi triệu chứng trong 24 – 48 giờ.

Nếu triệu chứng không giảm hoặc xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm, hãy đi khám.

Có nên nhỏ nước muối không?

Nước muối sinh lý là lựa chọn an toàn để rửa và làm dịu mắt bị kích ứng. Bạn nên dùng khi:

• Mắt cay, cộm sau bơi, không có đau sâu.
• Cần rửa mắt trước khi nhỏ thuốc khác hoặc khi không có nước mắt nhân tạo.

Nước mắt nhân tạo phù hợp hơn khi:

• Mắt khô, mỏi, cảm giác như thiếu lớp nước bảo vệ.
• Bạn cần dùng nhiều lần trong ngày.

Không nên lạm dụng thuốc nhỏ mắt có chất co mạch (làm hết đỏ mắt nhanh) hoặc corticoid (steroid) mà không có chỉ định bác sĩ, vì có thể gây tổn thương giác mạc và tăng áp lực mắt.

Những điều không nên làm

Khi mắt đau sau bơi, bạn cần tránh:

• Dụi mắt mạnh.
• Dùng chung khăn, kính bơi với người khác.
• Tự mua thuốc kháng sinh nhỏ mắt không theo chỉ định.
• Tiếp tục đi bơi khi mắt còn đỏ, đau, chảy ghèn.

Nếu không chắc, hãy tạm ngừng bơi và đi khám.

Chọn sản phẩm hỗ trợ phù hợp

Nước muối và nước mắt nhân tạo

Người có mắt nhạy cảm nên ưu tiên loại nước mắt nhân tạo không chất bảo quản để giảm nguy cơ kích ứng.

Thành phần nên ưu tiên

• Hyaluronic acid (HA): giúp giữ nước, làm ẩm giác mạc.
• Chất bôi trơn nhẹ, không gây bóng, không làm mờ mắt.
• Không chất bảo quản nếu dùng nhiều lần trong ngày.

Cần cẩn trọng với:

• Chất co mạch: làm hết đỏ mắt nhanh nhưng không giải quyết nguyên nhân.
• Corticoid: tuyệt đối không tự ý dùng nhỏ mắt có steroid.

Hãy đọc nhãn, chú ý “không chất bảo quản”, “dùng cho mắt nhạy cảm” và hạn dùng sau mở nắp.

Mức giá phổ biến hiện nay

• Nước mắt nhân tạo basic: khoảng 30.000 – 80.000 đồng/chai.
• Nước mắt nhân tạo premium (không chất bảo quản, HA cao): khoảng 100.000 – 250.000 đồng/chai.

Bạn có thể mua ở nhà thuốc, bệnh viện hoặc các trang thương mại điện tử uy tín. Lưu ý không dùng quá 3 tháng sau khi mở nắp (với loại có chất bảo quản).

Cách phòng tránh đau mắt khi bơi

Chọn kính bơi đúng cách

Kính bơi giúp ngăn trực tiếp giữa mắt và nước hồ bơi, giảm tiếp xúc với clo, hóa chất và vi khuẩn. Kính bơi chống UV và chống mờ tốt hơn khi bơi ngoài trời hoặc hồ sáng.

Lưu ý:

• Kính vừa khuôn mặt, không quá lỏng (để nước không tràn vào).
• Size phù hợp với trẻ nhỏ, không gây lằn, không đau sống mũi.

Sai lầm phổ biến là chỉ chọn kính đẹp mà bỏ qua chất liệu và độ ôm. Một kính bơi tốt có thể giảm đáng kể nguy cơ đau mắt khi bơi.

Thói quen giúp bảo vệ mắt

• Không mở mắt dưới nước mà không đeo kính bơi.
• Không đeo lens khi bơi; nếu cần, dùng kính bơi thay thế.
• Rửa mắt sau khi bơi bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.
• Không dùng chung khăn, kính bơi.
• Ưu tiên hồ bơi có vệ sinh tốt, có giấy kiểm định chất lượng nước.

Những thói quen này giúp bạn bơi lâu dài mà không lo đau mắt kéo dài.

Khi nào nên gặp bác sĩ mắt

Những trường hợp không nên tự xử lý

Bạn nên đi khám ngay nếu:

• Mắt đau nhiều, đau sâu, đau kéo dài.
• Mờ mắt, nhìn nhòe, nhìn như có màn sương.
• Chảy ghèn vàng/xanh, mắt dính, khó mở.
• Triệu chứng kéo dài trên 48 giờ mà không giảm.

Đặc biệt nếu bạn đeo lens khi bơi rồi bị đau, nguy cơ viêm giác mạc cao và cần điều trị sớm.

Khám mắt sẽ kiểm tra gì

Khi khám, bác sĩ thường:

• Hỏi bệnh sử: bao lâu đau, có đeo lens, có đi bơi, dùng thuốc gì.
• Soi giác mạc bằng đèn khe để tìm trầy giác mạc, viêm giác mạc, nhiễm trùng.
• Kiểm tra thị lực, áp lực mắt và phản xạ mắt.

Chi phí khám mắt tại Việt Nam thường từ 100.000 – 300.000 đồng/lần tùy cơ sở, có thể thêm phí thuốc. Nếu có bảo hiểm y tế, bạn nên kiểm tra bệnh viện có chấp nhận hay không.

Kết luận

Tình trạng đi bơi bị đau mắt không chỉ do clo. Có thể là kích ứng, dị ứng hoặc thậm chí nhiễm trùng nghiêm trọng. Hãy phân biệt triệu chứng: kích ứng nhẹ thường giảm trong 24 – 48 giờ; nếu có đau sâu, mờ mắt, chảy ghèn hoặc triệu chứng kéo dài, hãy đi khám ngay.

Phòng ngừa tốt hơn điều trị:

• Dùng kính bơi,
• Không đeo lens khi bơi,
• Rửa mắt sau bơi,
• Theo dõi cẩn thận với trẻ em.

Nếu bạn cần, hãy tìm hiểu thêm về chăm sóc mắt khi đi bơi, chọn sản phẩm hỗ trợ phù hợp và đi khám nếu mắt đau kéo dài hoặc nhìn mờ.